Toptan elektrik malzemesi alımının ilk adımı, ihtiyacın sayılara dökülmesidir: kaç metre kablo, kaç sigorta, kaç priz, kaç armatür? Bu işleme metraj, çıkan listeye malzeme listesi (keşif özeti) denir. İyi hazırlanmış bir liste hem yanlış veya fazla ürün almayı önler hem de tedarikçilerden karşılaştırılabilir teklif almayı mümkün kılar. Aşağıdaki yöntem konut, dükkân ve ofis ölçeğindeki tesisatlar için geçerlidir; büyük projelerde elektrik projesi ve mühendis hesabı esas alınır.
Adım 1: Planı ve devreleri belirleyin
Kat planı üzerinde her odadaki aydınlatma noktalarını, anahtarları, prizleri ve özel cihaz noktalarını (ocak, fırın, klima, şofben) işaretleyin. Ardından noktaları devrelere ayırın: aydınlatma, genel priz ve her özel cihaz ayrı devre olacak şekilde. Devre sayısı, pano içindeki otomatik sigorta sayısını belirler.
Adım 2: Nokta sayımı
| Malzeme | Nasıl sayılır? |
|---|---|
| Anahtar ve priz | Plandaki her nokta bir adet; çerçeve sayısı için çoklu (2'li, 3'lü) gruplar bir çerçeve olarak sayılır |
| Armatür ve spot | Plandaki her ışık noktası bir adet; spotlarda ayrıca sürücü (driver) gerekip gerekmediğine bakın |
| Otomatik sigorta | Her devre için bir adet; pano yedek modülü ayrıca |
| Kaçak akım rölesi | Koruma planına göre; priz ve ıslak hacim devreleri için |
| Buat, kutu, klemens | Her anahtar, priz ve ışık noktasına bir kutu; dağıtım noktalarına buat |
Adım 3: Kablo metrajı
Kablo metrajı iki bileşenden oluşur: yatay güzergâh ve dikey inişler.
- Yatay uzunluk: Plan üzerinde panodan noktaya giden güzergâhı ölçeğe göre ölçün.
- Dikey iniş ve çıkışlar: Tavandan anahtar kutusuna (yaklaşık 1,1 m yükseklik) ve prize (yaklaşık 0,3-0,4 m yükseklik) inişleri ekleyin. Tavan yüksekliği 2,6 m ise bir anahtar inişi yaklaşık 1,5 m kablo demektir.
- Fire payı: Bağlantı uçları, dolambaçlı güzergâh ve ölçüm hataları için toplama yaklaşık yüzde 10-15 ekleyin.
Örnek: Panodan başlayan ve 4 noktayı besleyen bir aydınlatma hattı: yatay güzergâh 18 m, anahtar inişi 1,5 m, dört ışık noktası için tavan bağlantıları toplam 3 m olsun. Toplam 22,5 m eder; yüzde 12 fire ile yaklaşık 25 m NYM 3×1,5 mm² gerekir. Kesit ve kablo tipini seçmek için kablo kesiti ve kablo çeşitleri rehberlerine bakın. Kablo genellikle bobin veya metre olarak alınır; kullanacağınız toplam uzunluğu kesit ve damar sayısına göre ayrı ayrı yazın (örneğin 3×1,5 için 120 m, 3×2,5 için 200 m).
Adım 4: Boru, kanal ve montaj malzemesi
Sıva altı döşemede boru, sıva üstünde kablo kanalı kullanılır. Güzergâh uzunluğuna göre boru veya kanal metrajı kablo güzergâhıyla aynı çıkar; kanalın doluluk oranına (içine kaç kablo girecek) dikkat edin. Bağlantı elemanları, vida, dübel ve klemens gibi küçük malzemeleri ayrı bir kalemde toplayın.
Adım 5: Pano malzeme listesi
Pano içi malzemeler devre listenizden çıkar: her devre için otomatik sigorta, kaçak akım rölesi, ana ayırıcı, klemens veya bara, DIN ray ve pano gövdesi. Pano seçimi için eleman sayısına yüzde 20-30 yedek ekleyin (pano rehberi).
Adım 6: Listeyi teklif istemeye hazırlayın
Teklif isteyeceğiniz tedarikçiye listeyi tablo biçiminde gönderin. Aşağıdaki düzen karışıklığı önler:
| Marka | Ürün kodu / tanım | Miktar | Not |
|---|---|---|---|
| Öznur | NYM 3×1,5 mm² | 120 m | Aydınlatma hattı |
| Schneider Electric | Otomatik sigorta, 1P C10 | 8 adet | Muadil kabul |
| Viko | Karre anahtar çerçevesi, 2'li | 12 adet | Aynı seri |
"Muadil kabul" notu, istediğiniz ürün olmadığında eşdeğer teknik değerde bir ürünün teklif edilmesini mümkün kılar. Ürün kodlarını kataloğumuzdan veya markaların fiyat listelerinden alabilirsiniz. Toptan alımda tedarikçi seçerken neleri değerlendireceğinizi toptan elektrik malzemeleri rehberinde bulabilir, hazır listenizle Bayberk Elektrik'ten teklif isteyebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Dikey inişleri unutmak; yatay ölçü doğru olsa da kablo kısa kalır.
- Fire payını hiç eklememek veya çok yüksek tutmak.
- Aynı seriden olması gereken anahtar-priz mekanizması ve çerçeveleri ayrı serilerden yazmak.
- Kablonun yalnızca kesitini yazıp tipini ve damar sayısını belirtmemek.
- Panoda yedek modül bırakmamak.
Sık sorulan sorular
Kablo metrajına ne kadar fire payı eklenir?
Bağlantı uçları, dolambaçlı güzergâh ve ölçüm hataları için toplama genellikle yaklaşık yüzde 10-15 eklenir.
Anahtar ve prizler için kablo inişi kaç metre sayılır?
Anahtar kutusu yaklaşık 1,1 m, priz yaklaşık 0,3-0,4 m yüksekliğe konur; tavan yüksekliğine göre iniş uzunluğu hesaplanır. Örneğin 2,6 m tavanda anahtar inişi yaklaşık 1,5 m'dir.
Malzeme listesini nasıl düzenlemeliyim?
Marka, ürün kodu veya tanım, miktar ve not sütunlarından oluşan bir tablo en pratik biçimdir. Kablolarda tip, damar sayısı, kesit ve metrajı yazın.
Metrajı kendim çıkarabilir miyim?
Küçük konut ve iş yeri tesisatlarında planlı bir sayımla mümkündür. Büyük projelerde elektrik projesi ve mühendis hesabı esas alınmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tesisatınızın projesi, kesit ve koruma elemanı seçimi ile montajı için yetkili bir elektrik mühendisine veya teknisyenine danışın. Ürün fiyatı ve stok bilgisi için Bayberk Elektrik ile iletişime geçebilirsiniz.