Kaçak akım koruma rölesi (RCD, halk arasında "FI rölesi" veya "kaçak akım şalteri"), faz ile nötr arasındaki akım farkını izler. Akımın bir kısmı toprağa, bir insan vücuduna veya hasarlı bir yalıtıma kaçıyorsa devreyi çok kısa sürede keser. Otomatik sigorta kabloyu ve cihazı korurken, kaçak akım rölesi öncelikle insanı korur.
Otomatik sigorta ile farkı
| Otomatik sigorta | Kaçak akım rölesi | |
|---|---|---|
| Neyi korur? | Kablo ve cihazları | İnsan hayatını, yangın riskini azaltır |
| Neye tepki verir? | Aşırı akım, kısa devre | Toprağa kaçan küçük akımlar |
| Hassasiyet | Amper mertebesinde | Miliamper (mA) mertebesinde |
İkisi birbirinin yerine geçmez; bir tesisatta birlikte kullanılır. Kaçak akım korumalı otomatik sigorta (RCBO) ise iki fonksiyonu tek elemanda birleştirir.
Hassasiyet: 30 mA, 100 mA, 300 mA
- 30 mA: Can güvenliği için kullanılır. Priz hatları ve ıslak hacimlerde tercih edilen değerdir.
- 100 mA ve 300 mA: Daha çok yangın koruması ve seçici (kademeli) koruma için ana giriş ve dağıtım hatlarında kullanılır.
Seçerken bakılacaklar
- Kutup sayısı: Tek fazlı hatlarda 2 kutuplu (faz + nötr), üç fazlı hatlarda 4 kutuplu röle kullanılır.
- Anma akımı: Rölenin akımı, altındaki sigortaların toplam yüküne uygun olmalıdır. Röle akımı, kendi altındaki yük akımından düşük olmamalıdır.
- Tip (AC / A): A tipi röleler, elektronik yüklerin ürettiği doğru akım bileşenli kaçakları da algılar; modern cihazların çok olduğu tesisatlarda tercih edilir.
- Montaj: Röle, korunacak sigortaların önüne (kaynak tarafına) takılır ve nötr hattının doğru bağlanması gerekir.
Test düğmesi
Kaçak akım rölesinin üzerinde bir test düğmesi bulunur. Düğmeye basıldığında röle atmalıdır; atmıyorsa koruma çalışmıyor demektir ve rölenin yenilenmesi gerekir. Üreticiler genelde ayda bir test önerir.
Nerede zorunludur?
Elektrik iç tesisleri mevzuatı, konutlarda priz devreleri ve ıslak hacimler gibi bazı alanlarda kaçak akım koruması kullanılmasını şart koşar; ayrıntılar için güncel yönetmeliğe bakın. Bahçe ve dış mekân devrelerinde de kaçak akım koruması şiddetle önerilir (bahçe aydınlatması rehberi).
Kaçak akım rölelerini ve diğer koruma ürünlerini Sigorta ve Koruma kategorisinde bulabilirsiniz. Sigorta seçimi için otomatik sigorta rehberine bakın.
Sık sorulan sorular
30 mA ne anlama gelir?
Rölenin hassasiyetidir: faz ve nötr arasında 30 miliamper civarı fark oluştuğunda röle devreyi keser. Bu değer can güvenliği için kullanılan standart hassasiyettir.
Kaçak akım rölesi sürekli atıyorsa ne yapmalıyım?
Nem, hasarlı kablo veya arızalı bir cihaz kaçağa neden olabilir. Hat üzerindeki cihazları tek tek ayırarak arızalı olanı bulun; bulamıyorsanız yetkili bir elektrikçiye başvurun.
Kaçak akım rölesi topraklama yerine geçer mi?
Hayır. Röle topraklamanın yerine geçmez; ikisi birlikte etkili koruma sağlar. Topraklama yoksa önce topraklamanın yaptırılması gerekir.
RCBO nedir?
RCBO, kaçak akım koruması ile otomatik sigortayı tek elemanda birleştiren üründür. Tek bir devreyi hem aşırı akıma hem de kaçağa karşı korur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tesisatınızın projesi, kesit ve koruma elemanı seçimi ile montajı için yetkili bir elektrik mühendisine veya teknisyenine danışın. Ürün fiyatı ve stok bilgisi için Bayberk Elektrik ile iletişime geçebilirsiniz.