Otomatik sigorta (minyatür devre kesici, MCB), aşırı akım ve kısa devrede devreyi kendiliğinden açarak kabloları ve cihazları koruyan bir elemandır. Eski tip eriyen sigortaların aksine, atınca kolu kaldırarak tekrar kullanılabilir. Doğru seçmek için dört değere bakılır: anma akımı, eğri tipi, kutup sayısı ve kesme kapasitesi.
1. Anma akımı (A)
Sigortanın üzerinde yazan amper değeridir (10 A, 16 A, 25 A…). Bu değer, korunan kablonun taşıyabileceği akımdan büyük olmamalı; aynı zamanda hattın normal çalışma akımından küçük olmamalıdır. Yani sigorta, ikisinin arasında bir yerde seçilir. Konut tesisatında yaygın eşleşme şöyledir:
| Kablo kesiti | Yaygın otomatik sigorta | Tipik hat |
|---|---|---|
| 1,5 mm² | 10 A | Aydınlatma |
| 2,5 mm² | 16 A | Priz |
| 4 mm² | 20 – 25 A | Yüksek güçlü cihaz hatları |
| 6 mm² | 32 A | Ocak, kombi, klima gibi hatlar |
| 10 mm² | 40 – 50 A | Besleme ve dağıtım |
Bu tablo genel uygulamayı gösterir; kesin değerler döşeme şekline, hat uzunluğuna ve ortam sıcaklığına göre değişir. Kablo kesiti için kesit rehberine bakın.
2. Eğri tipi: B, C, D
Eğri, sigortanın ne kadar yüksek akımda anında atacağını belirler. Motor ve transformatör gibi cihazlar çalışmaya başlarken kısa süreli yüksek akım çeker; yanlış eğri seçilirse sigorta gereksiz yere atar.
- B eğrisi: Anma akımının yaklaşık 3–5 katında anında açar. Aydınlatma ve priz gibi genel yükler için uygundur.
- C eğrisi: Yaklaşık 5–10 katında açar. Klima, küçük motorlar ve yüksek kalkış akımlı cihaz hatları için kullanılır.
- D eğrisi: Yaklaşık 10–20 katında açar. Büyük motor ve transformatör gibi çok yüksek kalkış akımı olan yükler içindir.
3. Kutup sayısı
Tek fazlı hatlarda 1P (yalnızca faz) veya 1P+N / 2P (faz ve nötr) kullanılır; üç fazlı hatlarda 3P veya 4P tercih edilir. Kutup sayısı hattın faz sayısıyla uyumlu olmalıdır.
4. Kesme kapasitesi (kA)
Kesme kapasitesi, sigortanın tehlikesiz kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır (3 kA, 4,5 kA, 6 kA, 10 kA…). Tesisin olası kısa devre akımından düşük olmamalıdır; konutlarda genelde 4,5–6 kA ürünler yaygındır, sanayi ve büyük tesislerde daha yüksek değerler gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Sigorta sürekli attığı için daha büyük amperli sigorta takmak. Bu, kabloyu korumasız bırakır; önce nedeni (aşırı yük, arızalı cihaz, yanlış eğri) bulunmalıdır.
- Kablo kesitini artırmadan hattı yükseltmek.
- Kaçak akım koruması yerine yalnızca otomatik sigortaya güvenmek; bu iki eleman farklı riskleri korur (kaçak akım rölesi rehberi).
Otomatik sigortaları, kartuş sigortaları, şalterleri ve sigorta kutularını Sigorta ve Koruma kategorisinde inceleyebilirsiniz. Montaj ve devreye alma işlemlerini yetkili ve yetkin kişilere yaptırın.
Sık sorulan sorular
16 A otomatik sigorta 2,5 mm² kabloya uygun mu?
Konut tesisatında evet, yaygın uygulamadır. Ancak kesin uygunluk döşeme şekline, hat uzunluğuna ve ortam sıcaklığına bağlıdır; projeye göre doğrulanmalıdır.
B16 ile C16 sigorta arasındaki fark nedir?
Anma akımları aynıdır; fark ani açma eşiğindedir. B eğrisi yaklaşık 3–5 katında, C eğrisi yaklaşık 5–10 katında açar. Yüksek kalkış akımlı cihazlarda C, genel priz ve aydınlatmada B kullanılır.
Sigorta sürekli atıyorsa ne yapmalıyım?
Daha büyük sigorta takmak çözüm değildir. Önce aşırı yük, arızalı cihaz, hasarlı kablo veya yanlış eğri tipini araştırın; gerekirse yetkili bir elektrikçiye kontrol ettirin.
Otomatik sigorta ile kaçak akım rölesi aynı şey mi?
Hayır. Otomatik sigorta aşırı akım ve kısa devreye karşı kablo ve cihazı korur; kaçak akım rölesi toprağa kaçan küçük akımları algılayarak can güvenliği sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tesisatınızın projesi, kesit ve koruma elemanı seçimi ile montajı için yetkili bir elektrik mühendisine veya teknisyenine danışın. Ürün fiyatı ve stok bilgisi için Bayberk Elektrik ile iletişime geçebilirsiniz.