Akım geçen her kabloda bir miktar gerilim düşer; hat uzun veya yük yüksekse cihazlara ulaşan gerilim azalır. Düşüm fazla olduğunda ampuller sönükleşir, motorlar zor kalkar ve cihazlar verimsiz çalışır. Aşağıdaki hesaplayıcıyla belirli bir akım ve hat uzunluğu için gerilim düşümünü, her kesit için gerekli sınırın sağlanıp sağlanmadığını ve en düşük uygun kesiti görebilirsiniz.
Hesaplayıcı
Hesap nasıl yapılıyor?
- Tek faz: ΔU = 2 × ρ × L × I × cosφ / S
- Üç faz: ΔU = √3 × ρ × L × I × cosφ / S
Formüllerde ΔU gerilim düşümü (V), ρ iletkenin özdirenci (Ω·mm²/m), L tek yön hat uzunluğu (m), I akım (A) ve S kesittir (mm²). Hesaplayıcı, çalışma sıcaklığındaki yaklaşık değerleri kullanır: bakır için 0,0225, alüminyum için 0,036 Ω·mm²/m. Yüzde değer, düşümün nominal gerilime (230 V veya 400 V) oranıdır. Reaktans etkisi ihmal edilmiştir; bu, küçük ve orta kesitlerde kabul edilebilir bir yaklaşımdır. Tablodaki akım sütunu, yaygın bir döşeme yöntemi (B1, PVC yalıtımlı bakır iletken, iki yüklü damar) için yaklaşık referans değerlerdir.
Örnek
230 V'ta 16 A yük çeken ve panodan 30 m uzakta bir prizi düşünelim. 2,5 mm² bakır kabloda düşüm 2 × 0,0225 × 30 × 16 / 2,5 ≈ 8,6 V, yani yaklaşık yüzde 3,8'dir; yüzde 5 sınırı içindedir ama aydınlatma sınırı olan yüzde 3'ü aşar. 4 mm² kabloda düşüm yaklaşık 5,4 V (yüzde 2,3) olur. Bu nedenle uzun hatlarda akım kapasitesi yeterli olsa bile bir üst kesit gerekebilir.
Sınırlar nelerdir?
Yaygın uygulamada aydınlatma hatlarında yaklaşık yüzde 3, diğer hatlarda yaklaşık yüzde 5 gerilim düşümü sınırı esas alınır; geçerli sınırlar yönetmelik ve proje şartlarına bağlıdır. Genel kesit seçimi ilkeleri için kablo kesiti rehberine, sigorta eşleşmesi için otomatik sigorta rehberine bakın. Sonucu kullanacağınız kabloların listesini hazırlarken metraj rehberinden yararlanabilir, ürünleri Bayberk Elektrik'in kablo kategorisinde inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gerilim düşümü yüzde kaç olmalı?
Yaygın uygulamada aydınlatma hatlarında yaklaşık yüzde 3, diğer hatlarda yaklaşık yüzde 5 sınırı esas alınır; geçerli sınırlar yönetmelik ve projeye bağlıdır.
Hesaplayıcı neden bakır için 0,0225 kullanıyor?
Bu değer bakırın çalışma sıcaklığındaki yaklaşık özdirencidir; 20 °C'deki değerden (yaklaşık 0,0178) yüksektir ve daha güvenli tarafta kalır.
Hat uzunluğunu nasıl girmeliyim?
Panodan yüke kadar olan tek yön uzunluğunu girin; formül gidiş-dönüş iletkenini zaten hesaba katar.
Sonuç kesin kesit kararı mıdır?
Hayır. Döşeme şekli, ortam sıcaklığı, kablo gruplaması ve sigorta değeri de kesiti etkiler; nihai karar proje ve yönetmeliğe göre verilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tesisatınızın projesi, kesit ve koruma elemanı seçimi ile montajı için yetkili bir elektrik mühendisine veya teknisyenine danışın. Ürün fiyatı ve stok bilgisi için Bayberk Elektrik ile iletişime geçebilirsiniz.